Zeeland is een natuurgebied rijker. Het is 75 hectare groot en ligt in het stroomgebied van de Westerschelde in het Zeeuws-Vlaamse Perkpolder. Niet alleen de Westerscheldenatuur profiteert ervan, want het nieuwe natuurgebied vormt ook een aantrekkelijk landschap voor omwonenden en recreanten. Perkpolder heeft straks veel te bieden: natuur en woningen, en er staan ook een hotel, een jachthaven en een 18 holes golfbaan gepland.

Het nieuwe, buitendijkse natuurgebied is tot stand gekomen door ontpoldering. De Westerschelde krijgt hierdoor meer ruimte, wat goed is voor de natuur. Verschillende verdiepingen van de vaargeul leiden namelijk tot een afname van luwe gebieden, als slikken en schorren. Maar ontpolderen is een omstreden maatregel in Zeeland. Dat dit in Perkpolder toch succesvol is uitgevoerd, komt doordat al in 2004 overeenstemming is bereikt over de ontwikkeling van het gebied. De aanleiding was het opheffen van de veerdienst Kruiningen-Perkpolder in 2003. Na de opening van de Westerscheldetunnel verminderde de bedrijvigheid in het gebied. De voormalige veerhaven lag er maar desolaat bij en het was duidelijk dat het gebied wel een nieuwe impuls kon gebruiken.

Ondanks brede steun uit de samenleving nam de voorbereiding jaren in beslag. In 2013 startte de aannemer in opdracht van Rijkswaterstaat. Nadat de laatste sporen van de veerdienst waren verwijderd, is 2 kilometer aan nieuwe dijken gebouwd en 3 kilometer aan bestaande dijken aangepast. In de dijken is 45.000 vierkante meter betonzuilen verwerkt en 20.000 vierkante meter aan breuksteen. De grond die voor de nieuwe dijken nodig was kwam voor een deel uit de polder. 600.000 kubieke meter is aangevoerd van buiten het gebied. Het grondverzet bedroeg in totaal maar liefst 1,7 miljoen kubieke meter.

Zodra de nieuwe dijken klaar waren, startte het afgraven van de bestaande zeedijk. Over een lengte van 400 meter is eerst de top afgegraven, daarna de binnenzijde. Wat restte was de oorspronkelijke kleidijk van vóór de dijkverzwaringen uit de jaren ’70. Op 25 juni 2015 werd de eerste helft van de bres doorgraven. Die avond spoelde voor de eerste keer het water van de Westerschelde het nieuwe natuurgebied in. In de weken die volgden werd het tweede deel van de bres afgegraven en werden de dijken met een stevige steenbekleding afgewerkt.

Het binnenlaten van het zoute water van de Westerschelde kan gevolgen hebben voor de landbouw. Daarom is niet alleen een kwelsloot achter de nieuwe dijken aangelegd, maar als extra maatregel bovendien een uniek ondergronds systeem van kwelbuizen. Deze kwelbuizen zorgen ervoor dat het zoete grondwater niet verzilt en zo beschikbaar blijft voor de landbouw. Perkpolder levert zo kennis en ervaring die ook in andere Delta's in de wereld kan worden toegepast.

De nieuwe natuur zal zich verder vanzelf ontwikkelen. Want met iedere vloed wordt een dun laagje slib afgezet waardoor het gebied langzaam hoger wordt. Bodemdieren zullen zich al snel vestigen en dienen als voedsel voor vogels. Als na jaren de bodem voldoende is opgehoogd, kiemen er zoutplanten. Na een jaar of 20 zal er een schor te zien zijn, doorsneden door kreken. Unieke getijdenatuur, zoals we kennen van bijvoorbeeld het internationaal bekende Saeftinghe. En: bovendien goed voor de veiligheid, want een schor remt de golven en draagt zo bij aan de bescherming van het achterland.

Perkpolder laat zien dat een nieuw, buitendijks natuurgebied op een veilige, gecontroleerde manier is te realiseren èn iets moois oplevert voor de samenleving.

Meer weten? Bezoek de stand van Rijkswaterstaat tijdens Contacta.nl, volg het project op Facebook.


Nieuwe buitendijkse natuur in de Westerschelde